Wimbledon chempioniga taqiq: Marketa Vondrousova 2030 yilgacha diskvalifikatsiya qilindi
Marketa Vondrousova — 2023 yilgi Wimbledon chempioni, Parijdagi finalchi, Tokio olimpiadasi sovrindori. Endi esa u sakkizta “katta dubulg‘a” sikliga teng bo‘lgan muddatga kortdan chetlashtirildi.
26 yoshli chex tennischi doping testidan bosh tortgani uchun 21 iyun 2030 yilgacha diskvalifikatsiya qilindi. Eng keskin nuqtasi shunda: u hech qachon ijobiy tahlil bermagan, ammo baribir to‘rt yilga jazolandi.
Kechqurun eshik taqillagan payt
Voqea 2025 yil dekabrida, musobaqadan tashqari tekshiruv chog‘ida, Vondrousovaning uyida boshlangan. Doping nazorati xodimi eshikni taqillatgan, rasmiy xabarga ko‘ra, u o‘sha vaqtda namunani topshirishdan bosh tortgan.
Qoidalar aniq: professional tennischilar har kuni ma’lum bir soat ichida qayerda bo‘lishini tizimda belgilab borishi kerak, shunda istalgan vaqtda musobaqadan tashqari test o‘tkazish mumkin bo‘ladi. Doping nazoratchisi aynan shunday tashriflardan birida kelgan.
Vondrousova esa bu lahzani boshqacha tasvirlagan. U aprel oyida Instagram’da yozgan bayonotida o‘sha kechani “oylar davom etgan jismoniy va ruhiy bosim” bilan bog‘lab, o‘z qaroriga xavfsizlik haqidagi qo‘rquv ta’sir qilganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, xodim kechki payt eshigiga kelgan, o‘zini to‘liq tanishtirmagan va protokolni to‘liq bajarmaganini u shunday qabul qilgan.
“Bu paytda gap hech narsadan qochish haqida emas, o‘zimni xavfsiz his qilish haqida edi”, — deb yozgandi u o‘sha postida.
Tribunal qarori: “ishonarli asos yo‘q”
Mustaqil tribunal Vondrousovaning izohi va tekshiruv o‘tkazmoqchi bo‘lgan doping nazorati xodimining ko‘rsatmalarini tingladi. Hamma tafsilotlar ko‘rib chiqilgach, hukm aniq bo‘ldi: taqdim etilgan dalillar “testni rad etish uchun ishontiradigan asos bermaydi”.
Shu bilan dunyo reytingida bir paytlar oltinchi pog‘onagacha ko‘tarilgan, hozir esa 122-o‘rinda turgan tennischi eng og‘ir jazolardan birini oldi. Doping testidan bosh tortish qoidalarda amalda ijobiy natija bilan tenglashtiriladi.
Xalqaro Tennis Halolligi Agentligi (International Tennis Integrity Agency) rahbari Karen Moorhouse bu jarayonning qanchalik noqulayligini tan olgan holda, tizimning o‘zini himoya qildi.
Uning ta’kidlashicha, nazoratchilar muntazam tayyorlanadi, har doim yonlarida rasmiy guvohnoma bo‘ladi, kuzatuvchi guvohning jinsi esa har doim sportchiga mos keladi. Agar o‘yinchi shubhalansa, ularning shaxsini tekshirish uchun qo‘shimcha yo‘llar ham mavjud.
Tennis olami hayratda: “To‘rt yil… bu aqldan ozish”
Hukm e’lon qilingach, professional tennis ichkarisidan kelgan reaksiya keskin bo‘ldi. Asosiy e’tiroz – jazoning og‘irligiga.
Sobiq avstraliyalik tennischi John Millman ijtimoiy tarmoqlarda bu qarorni keskin tanqid qilib, Vondrousovaning manzillar tizimida tartibli bo‘lganini, hech qachon testdan yiqilmaganini, yagona xatosi – belgilangan soatidan tashqari vaqtda o‘tkazilayotgan tekshiruvni rad etgani bo‘lganini eslatdi. Uningcha, to‘rt yillik taqiq – “aqldan ozish”.
Sports Illustrated sharhlovchisi Jon Wertheim ham jazoni mutanosib deb hisoblamadi. U testdan bosh tortish uchun berilgan sanksiya ko‘pincha real ijobiy tahlillardan ham og‘irroq bo‘layotganiga e’tibor qaratdi va bu holatni adolat uchun “oyoq chizig‘idan chiqish” bilan qiyosladi.
Nemis tennischisi Eva Lys esa ijtimoiy tarmoqlarda “butunlay telbalik” deya baho berdi va Vondrousovaga ochiqcha hamdardlik bildirdi. Chex tennischisi Instagram’dagi postida yuzlab hamkasblaridan qo‘llab-quvvatlovchi izohlar oldi.
Kortlardan uzilgan yulduz
Diskvalifikatsiya davrida Vondrousova ITF, WTA, ATP, Grand Slam turnirlari va har qanday milliy federatsiya tomonidan tashkil etilgan yoki tasdiqlangan musobaqalarda na o‘ynashi, na murabbiylik qilishi, na tomoshabin sifatida qatnashishi mumkin.
Bu, o‘zining eng katta yutuqlarini endigina qo‘lga kiritgan sportchi uchun ulkan zarba. U 2023 yilda Wimbledon’da unseeded holatda, ya’ni saralanmagan o‘yinchi sifatida finalgacha yetib borib, Ons Jabeur ustidan g‘alaba qozonganida, tennis tarixiga kirgandi. Bu natija uni WTA reytingida ilk bor kuchli oltitalikka olib chiqqan.
Uning yo‘li buning o‘zidan oldin ham yorqin edi: 2019 yilgi French Open finali, u yerda Ashleigh Bartyga yutqazgan; 2021 yil Tokio Olimpiadasida kumush medal. Uchta WTA Tour yakka bahs chempionligi, hali 30 ga ham kirmagan sportchi uchun katta poydevor edi.
Shunga qaramay, so‘nggi oylar baribir og‘ir o‘tdi. 2026 yil mavsumida u faqat ikki marta WTA turnirida kortga tushdi, yanvar oyida Adelaide International musobaqasidan yelka jarohati sabab chekinishga majbur bo‘ldi. Endi esa tana og‘rig‘i o‘rnini huquqiy kurash bosib olishi mumkin.
Endi navbat CASga
Vondrousova va uning jamoasi hukm matnini batafsil o‘rganib chiqadi. Shundan keyin u Sport arbitraj sudi (CAS)ga apellyatsiya berish-bermaslik haqida qaror qiladi. Tennis ichkarisidagi kayfiyatga qaraganda, ko‘pchilik bu ish Lozannadagi sudgacha borishiga deyarli shubha qilmayapti.
Savol bitta: Wimbledon chempioni adolat izlab kortga qaytishga ulgura oladimi yoki bu to‘rt yillik tanaffus uning eng yorqin karerasini muddatidan oldin so‘ndiradimi?
