WNBA maydonlarida sharmandali to‘xtalishlar: jinsiy o‘yinchoqlar va bahslar
Ayollar milliy basketbol ligasi – WNBA – oxirgi kunlarda maydondagi o‘yindan ko‘ra tribunalardagi xatti-harakatlar bilan ko‘proq tilga tushdi. Ikki kun ichida ikki uchrashuv jinsiy o‘yinchoqlar maydonga uloqtirilgani sababli to‘xtatildi. Natija tablodagi hisobdan ko‘ra ancha chuqurroq savollarni ochib berdi: hurmat, xavfsizlik va ayollar sportiga bo‘lgan munosabat haqida.
Chicago’da uchinchi chorakdagi uyatli sahna
Chicago Sky – Golden State Valkyries uchrashuvi juma kuni uchinchi chorak qiziganda, kutilmaganda o‘yin muzlab qoldi. Tribunalardan maydonga yashil rangli jinsiy o‘yinchoq uchib tushdi. Hakamlar o‘yinni darhol to‘xtatdi, parket tozalandi, arena bir necha daqiqaga jim bo‘lib qoldi.
Shu tanaffusdan keyin Chicago o‘zini qo‘lga oldi va uchrashuvni 73:70 hisobida yutib, sport tomondan javob qaytardi. Ammo o‘sha yashil buyum o‘yindan keyin ham bosh mavzu bo‘lib qoldi.
Chicago Sky himoyachisi Natasha Cloud bunday xatti-harakatlarni keskin qoraladi. U jinsiy o‘yinchoqlarni maydonga uloqtirayotgan “erkaklar”ni “zerikarli” va “g‘alati” deb atadi. Uning fikricha, bu ishlar avvalo o‘sha shaxslarning ichki muammolarini ochib qo‘yadi.
Cloud ochiq matnda aytdi: bu narsalarni uloqtirayotganlar “zaif, juda zaif” va bu ularning ayollarga bo‘lgan munosabatini ochiq ko‘rsatadi. Basketbolchilar uchun bu shunchaki bezorilik emas, bu hurmatga ochiqchasiga tajovuz.
Chicago’dagi voqea bo‘yicha aybdorlar qo‘lga olingani hali noma’lum. Ammo liga va klublar bosim ostida – tomoshabin xavfsizligi va o‘yinchilarning sha’ni endi birinchi chiziqda turibdi.
Los Angeles’da ham takrorlangan tartibsizlik
Bir kun avval, payshanba oqshomi Los Angeles’da ham o‘xshash manzara kuzatildi. Atlanta Dream safarda Los Angeles Sparks ustidan 124:88 hisobida yirik g‘alaba qozonayotgan paytda uchinchi chorakda o‘yin yana jinsiy o‘yinchoq tufayli to‘xtadi.
Sparks himoyachisi Park Ji-hyun jarima to‘pini bajarishga hozirlanayotgan paytda yana bir noma’lum buyum maydonga uchib tushdi. Hakamlar o‘yinni to‘xtatdi, xavfsizlik xodimlari ishga tushdi. Bu safar ham sport emas, tartibsizlik markazga chiqdi.
New York Times xabariga ko‘ra, Los Angeles’dagi Crypto.com Arena’da o‘yinni buzgan “erkak tomoshabin”ni arena xavfsizlik xizmati qo‘lga olgan va u WNBA uchrashuvlariga umrbod kiritilmasligi belgilangan. Bu – liganing bunday xatti-harakatlarga nisbatan keskin pozitsiyasini ko‘rsatadigan signal.
O‘tgan mavsumdan beri davom etayotgan kampaniya
Bu hodisalar birinchi marta emas. O‘tgan mavsum iyul–avgust oylarida Atlanta, New York va Los Angeles shaharlarida o‘tkazilgan olti WNBA uchrashuvi xuddi shunday jinsiy o‘yinchoqlar uloqtirilgani sababli to‘xtatilgan edi.
O‘sha paytda kriptovalyutaga bog‘liq “meme-coin” guruhi bu aksiyalar uchun mas’uliyatni o‘z zimmasiga olganini aytgan. USA Today xabariga ko‘ra, o‘sha guruh bu yil ham WNBA uchrashuvlarini buzishda davom etishini, buni liga transgender sportchilar siyosatiga qarshi “norozilik” sifatida ko‘rayotganini bildirgan.
Bu yerda yana bir paradoks bor: ayni paytda ligada birorta transgender sportchi yo‘q. Ammo Indiana Fever himoyachisi Sophie Cunningham tomonidan amaldagi qoidalar haqida bildirilgan fikrlar AQSh sport jamoatchiligida keskin bahs va siyosiy rangga ega munozarani qo‘zg‘atdi. O‘yinlar esa bu bahslar fonida nishonga aylanmoqda.
Ligadan qat’iy ogohlantirish
O‘tgan mavsumdayoq WNBA rasmiylari aniq pozitsiya bildirgan: kim jinsiy o‘yinchoqni maydonga uloqtirsa, liga uchrashuvlaridan butunlay chetlashtiriladi va ustiga-ustak jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin.
Liga hozircha yangi hodisalar yuzasidan rasmiy izoh bermadi, ammo Chicago va Los Angeles’dagi voqealar fonida bu siyosat sinovdan o‘tmoqda. Tomoshabinlar uchun bu o‘yin-kulgi bo‘lib ko‘rinishi mumkin, ammo o‘yinchilar, murabbiylar va klub rahbarlari uchun bu mehnat maydoniga, kasbiy sha’nga qilingan bevosita zarba.
Qoidalarning markazida – “faqat ayollar”
WNBA kollektiv bitim – CBA – asosida ishlaydi. Bu bitim liga va WNBPA o‘yinchilar uyushmasi o‘rtasida tuzilgan bo‘lib, unda o‘yinchilarning maoshi, daromad taqsimoti, ijtimoiy paketlar va liganing umumiy ishlash qoidalari belgilangan.
O‘yinchilikka nomzodlik bo‘yicha CBA matni aniq: “Faqat ayollar WNBA’da o‘ynashga haqli.” Aynan shu jumla hozir AQShdagi keskin siyosiy va ijtimoiy bahslar markazida turibdi.
Ammo tribunalardan maydonga uchib tushayotgan buyumlar, umrbod taqiq va xavfsizlik xizmati aralashuvi bitta savolni keskin qo‘yib qo‘ydi: ayollar basketboli nihoyat o‘zini topib, auditoriyasini kengaytirayotgan bir paytda, liga maydondagi o‘yin va tashqaridagi hurmatsizlik o‘rtasidagi bu kurashni qanchalik tez va qanchalik qat’iy yenga oladi?
