WNBPA: Ayollar basketbolida qadriyatlar va trans-sportchilar masalasi
Ayollar professional basketbolida trans-sportchilar atrofidagi bahs keskinlashgan bir paytda, liganing eng muhim ovozlaridan biri bo‘lgan Women’s National Basketball Players Association (WNBPA) ochiq pozitsiyasini e’lon qildi. Ular siyosiy lagerlar orasida emas, qadriyatlar markazida turishni tanladi.
“Bu ittifoqni birlashtiradigan qadriyatlar”
Juma kuni tarqatilgan bayonotda WNBPA o‘z a’zolarining turfa hayotiy yo‘llari va qarashlarini alohida urg‘u bilan tilga oldi. Ular o‘zini shunchaki kasaba uyushmasi emas, balki 200 dan ortiq individual shaxslarning murakkab va turli tajribalarini birlashtiruvchi maydon sifatida ko‘rsatdi.
“Bu o‘yinlarni sevuvchi har bir inson uchun: WNBPA turli hayotiy tajribalar, madaniyatlar, turmush tarzi va fikrlarga ega bo‘lgan 200+ nafar insonni ifodalaydi. Biz adolat, tenglik, xilma-xillik va inklyuziyani quchoqlaymiz. Aynan mana shu qadriyatlar bu ittifoqni birlashtiradi va ayollar sportini himoya qilish barobarida o‘zgarishlarga yo‘l ochadi”, deyiladi bayonotda.
Ittifoq keskin chiziq ham chizdi: nafrat va demonizatsiyaga joy yo‘q.
“Har qanday shaxs yoki guruhga, jumladan transgender odamlarga nisbatan nafrat, zo‘ravonlik va shaytonlashtirish faqat qo‘rquv, bo‘linish va zarar keltiradi. Biz og‘ir suhbatlardan qochmaymiz. Lekin biz siyosiy o‘yinlarning qurog‘iga aylanishni rad etamiz”, deb yozdi uyushma.
Bayonot nafaqat prinsiplar ro‘yxati, balki amaliy choralar chaqirig‘ini ham o‘z ichiga oldi: o‘yinlarda nafrat va zo‘ravonlikni ko‘rgan muxlislarni xavfsizlik xodimlariga xabar berishga, onlayn maydonda esa haqoratli postlarni shikoyat qilishga va “botlar hamda yomon niyatli aktyorlar” ovozini bosishga undadi. Uyushma muxlislarni uyda ham befarq bo‘lmaslikka, saylangan amaldorlardan Title IX qonunini kuchaytirishni talab qilishga chaqirdi.
“Sportchilarni qo‘llab-quvvatlang. Muxlislarni qo‘llab-quvvatlang”, degan jumla bu chaqiriqning markazida turdi.
Sophie Cunningham atrofidagi bo‘linish
Bu bayonot havodan paydo bo‘lgani yo‘q. Oxirgi ikki hafta davomida liga trans-sportchilar masalasida keskin tortishuvlar markazida qoldi. Markazda esa Sophie Cunninghamning so‘zlari turibdi.
U yaqinda e’lon qilingan maqolada “yosh qizlar sportda biologik erkaklarga qarshi o‘ynashga majbur bo‘lmasligi kerak”ligini aytib, o‘zini yosh sportchilar, xususan, qizlar xavfsizligini himoya qiluvchi sifatida ko‘rsatdi.
“Men yosh qizlarni kiyinish xonalarida, sportda himoya qilmoqchiman, ular biologik erkaklarga qarshi o‘ynashga majbur bo‘lmasligi kerak”, degan edi Cunningham. U bu qarashidan qaytmasligini, bu masalani bolalarni, “shu toifaga kiruvchi kichik qizlarni” himoya qilish bilan bog‘lashini ta’kidladi.
Shu so‘zlardan keyin liga ichida chiziqlar chizildi. Bir tomonda Cunninghamni ochiq qo‘llab-quvvatlayotganlar, uning o‘yinlari oldidan mitinglar uyushtirayotgan guruhlar paydo bo‘ldi. Boshqa tomonda esa uning fikrlari bilan keskin rozi bo‘lmagan o‘yinchilar va murabbiylar — ular bu mavzuni deyarli har bir o‘yin oldi va keyin matbuot zaliga olib chiqishdi.
Enes Kanter Freedom va keskinlashgan fon
WNBPA bayonoti yana bir provokatsion e’lon fonida yangradi. Sobiq NBA markaziy o‘yinchisi Enes Kanter Freedom ijtimoiy tarmoqlarda WNBA draftiga nomzodini qo‘yishini ma’lum qildi. U o‘zini barcha talablarni bajarganini, faqat ayol sifatida o‘zini identifikatsiya qilish kifoya ekanini ta’kidladi.
Bu xabar allaqachon qizib turgan munozarani yanada alangalatdi. Trans mavzusi ustida siyosiy nuqtai nazarlar to‘qnashayotgan, ijtimoiy tarmoqlar keskin fikrlar bilan to‘lib-toshayotgan bir paytda WNBPA o‘z bayonoti bilan yo‘nalishni o‘zgartirishga, munozarani nafrat emas, qadriyatlar doirasiga qaytarishga urinayotgandek ko‘rindi.
Megan Rapinoe — rasmdan chiqarilgan xulosa
Cunningham atrofidagi bahs faqat basketbol doirasida qolmadi. Futboldagi eng yirik ovozlardan biri Megan Rapinoe ham sahnaga chiqdi. Uni Cunninghamning Riley Gaines bilan tushgan surati qiziqtirdi — Riley Gaines kollej davrida trans suzuvchi Lia Thomas bilan raqobatlashgani bilan tanilgan.
Rapinoe: “Men Sophie’ni tanimayman, shuning uchun uning e’tiqodlari haqida faqat harakatlari orqali xulosa qilishim mumkin. O‘yindan keyin Riley Gaines bilan tushgan suratini ko‘rishim, men uchun bu yerda nimalar bo‘layotgani haqida yetarli ma’lumot berdi”, dedi.
Bir surat. Bir bayonot. Bir liga.
WNBPA hozircha o‘yinchilarning individual fikrlarini emas, umumiy qadriyatlarni oldinga surmoqda. Savol esa ochiq: bu yondashuv tobora siyosatlasib borayotgan sport maydonida ayollar basketboliga tinchlik olib keladimi yoki bu bahs hali endigina qiziyotganmikan?
