Xyustonda Pico Lopes va Cape Verde futbolining tarixi
Xyuston. Kech tushadi, lekin asablar uyg‘oq. Pico Lopes va uning Cape Verde jamoadoshlari maydonga chiqarkan, bu oddiy guruh bosqichi uchrashuvi emas. Bu – orillar uchun ilk Jahon chempionati pley-off yo‘llanmasi uchun jang. Bir o‘yinda butun avlod orzulari siqilgan.
Senegal sohillari etagidagi kichik arxipelagda soat tungi o‘n bir bo‘ladi. Ko‘chalar bo‘shab, ekranlar yonadi, yuraklar bir maromda uradi. Lopes tug‘ilgan Irlandiyada esa allaqachon tun yarmidan o‘tgan bo‘ladi – lekin qarindoshlar, do‘stlar, eski jamoadoshlari va haqiqiy muxlislar RTÉ2 orqali jonli translyatsiya uchun shanba tongini qurbon qilishga tayyor.
Shamrock Rovers sardorining Jahon chempionatidagi sayohati Irlandiya jamoatchiligi tasavvurini zabt etgani bahsga o‘rin qoldirmaydi. O‘z terma jamoasi pley-offda Czechia qarshisida yiqilgach, ko‘plab irlandlar uchun bu turnirda yangi rang paydo bo‘ldi – moviy libosdagi Cape Verde.
Yaponiyadan Xyustongacha cho‘zilgan chiziq
Cape Verde bu bosqichga shunchaki kelib qolmadi. Avvaliga Ispaniya bilan 0:0 hisobidagi ajoyib durang – butun o‘yin davomida atigi bitta jarima zarbasiga yo‘l qo‘yishdi. So‘ngra Uruguayga qarshi 1:1. Tarixdagi ilk Jahon chempionati goli – Kevin Pina ijro etgan jarima zarbasi – va yana sarlavhalar.
Endi esa hisob-kitob juda sodda: Saudiya Arabistoniga qarshi durang ham, g‘alaba ham pley-offni kafolatlaydi. 24 yil avvalgi Yaponiyani eslatadigan vaziyat. O‘shanda Robbie Keane, Gary Breen va Damien Duff gollari Irlandiyani Saudiya ustidan yirik g‘alabaga yetaklab, 2002-yilgi musobaqada so‘nggi 16 talik sari yo‘l ochgandi.
Lopes o‘sha kunni eslaydi: Dublin maktabida sinfga televizor olib kirilgan, butun sinf Yokohamadan bo‘layotgan o‘yinni tomosha qilgan. Endi esa navbat unga kelgan. Endi u saudiyaliklarga qarshi maydonga tushadi, ammo bu safar yo‘llanma uchun kurash Cape Verde nomidan.
“Endi tarix o‘zini takrorlab, bizni keyngi bosqichga olib chiqadigan shunday bir g‘alaba bo‘lsa, ajoyib bo‘lardi”, – deydi Lopes. Unda xayol emas, vazifa ohangi bor.
U baribir oyog‘ini yerga mahkam bosadi. “Bu biz uchun katta imkoniyat va biz bu o‘yinni oson bo‘ladi, deb o‘zimizni alday olmaymiz. Saudiya Arabistoni juda yaxshi jamoa. Ularning tarkibida sizni jazolay oladigan sifatli futbolchilar bor. Biz o‘zimizni yo‘qotmaymiz. Oldimizdagi o‘yinga e’tibor qaratamiz va nasib qilsa, ishni bitiramiz.”
“Futbol hammaga tegishli”
Cape Verde bosh murabbiyi Bubista ham o‘z futbolchilarini sahnadan cho‘chimaslikka undaydi. Uning gaplari bu kichik davlatning butun ruhiyatini ifodalaydi.
“Jahon chempionatida qatnashayotganimizdan juda baxtiyormiz. Futbol hammaga tegishli. U faqat boy mamlakatlarga tegishli emas”, – deydi u.
Raqibni ham ortiqcha yengil qabul qilmaydi: “Saudiya Arabistoni juda yaxshi tashkil etilgan jamoa. Ularning o‘tish fazalari kuchli, bu murakkab raqib, lekin biz o‘zimizning tartib-intizomimizga tayangan holda o‘ynaymiz. Rejamizga ishonamiz.”
Bu so‘zlar Lopes kayfiyati bilan hamohang. Ispaniyaga qarshi jasoratli o‘yin, Uruguayga qarshi tarixiy gol – bularning bari kiyinish xonasidagi muhitni yengil, lekin hushyor qilgan.
“Kayfiyat yaxshi, – deydi u. – Bu guruhdagi so‘nggi o‘yin, lekin biz hamon hammasi o‘z qo‘limizda ekanini bilgan holda unga boramiz.”
Ular vaziyatni aniq tushunib turishibdi. “Bilamizki, g‘alaba bizni keyngi bosqichga olib chiqadi. Shuning uchun o‘yinga boshidanoq hujumkor ruhda kirib borishni intiqlik bilan kutyapmiz.”
Lopes bu holatni orzu qilgan, ammo talab sifatida qo‘ymaganini tan oladi. “Kutilgan, deb aytmasdim, lekin bo‘lishini xohlagan vaziyatimiz edi. Qiyin bo‘lishini bilardik, lekin ishonsak, bunga erisha olishimizni ham bilardik.”
Ikkita yirik raqibga qarshi ikki o‘yinda ikki ochko – bu orollar uchun ulkan yutuq. “Dastlabki ikki o‘yin juda qiyin bo‘lishini bilardik. Ulardan ikki ochko olishimiz juda katta natija bo‘ldi va ayni turnir formatini hisobga olsak, bu bizga so‘nggi o‘yin oldidan qo‘shimcha turtki berdi.”
Irlandiyaning yangi “33-grafligi”
Republic of Ireland pley-offda Czechia qarshisida imkoniyatni boy bergach, bu turnirda ko‘plab irland muxlislari o‘ziga yangi jamoa topdi. Yashil rang yoniga moviy rang qo‘shildi. Cape Verde ularning “ikkinchi terma jamoasi”ga aylandi.
Lopes bu to‘lqinni aniq sezib turibdi. “Juda yaxshi bilaman. Ko‘p do‘stlarim, ko‘p oila a’zolarim har kuni menga narsalar yuborishadi va bu aql bovar qilmas. Irland xalqining qo‘llab-quvvatlashidan juda hayratdaman.”
U bu iliqlikni hazil aralash, ammo g‘urur bilan qabul qiladi. “Haqiqatan ham hamma bunga qo‘shilib, Cape Verde’ni deyarli ikkinchi mamlakati sifatida qabul qilyapti. Kimdir hatto ‘33-graflik’ deb ham aytdi. Zo‘r-da. Uyga qaytgach, barchaga shaxsan rahmat aytishni kutyapman.”
Endi esa navbat maydonga. Xyuston tuni, orollarning umidi, Irlandiyaning hushyor tongi. Bitta o‘yin. Bitta yo‘llanma.
Savol bitta: bu kecha Cape Verde’ni futbol xaritasida butunlay yangi nuqtaga ko‘tara oladimi?
