Yangi Zelandiya Gianni Infantino’dan voz chiqdi: Okeaniyada isyon
FIFA ichidagi siyosiy shamollar tobora keskinlashayotgan bir paytda, New Zealand Football (NZF) Gianni Infantino uchun eng noqulay zarbalardan birini berdi. Okeaniya mintaqasida deyarli to‘liq birdamlik saqlanib turgan bir paytda, aynan Yangi Zelandiya prezidentlik saylovida amaldagi rahbarni qo‘llab-quvvatlashdan rasman voz kechgan yagona assotsiatsiya bo‘lib chiqdi.
Gap shunchaki ovoz haqida emas. Bu – ishonch haqida.
Yangi Zelandiya chizig‘i: “Ishonch buzildi”
NZF bayonotida ochiq matn bilan aytildi: Gianni Infantino nomzodini 2027 yilgi FIFA Congress’da qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha avvalgi pozitsiya bekor qilindi. Shunchalik keskin burilishki, bu qaror Okeaniya Football Confederation (OFC) ichidagi umumiy yo‘nalishga zid bo‘lib turibdi.
Yangi Zelandiya faqat ovozini qaytarib olgani yo‘q. Ular FIFA Forward Enterprise (FFE) sxemasini ishlab chiqish jarayoniga nisbatan mustaqil tekshiruv o‘tkazishni ham talab qilmoqda. Aynan shu reja – Jahon chempionati tijorat huquqlarining bir qismini xususiy investorlar qo‘liga berish g‘oyasi – Infantino obro‘sini butun dunyoda keskin tushirib yuborgan edi.
NZFning bahosi aniq: FIFA ichidagi ayrim qarorlar va harakatlar global futbol hamjamiyatida ishonch yemirilishiga va bo‘linishlar chuqurlashishiga olib keldi. Ularningcha, bu bosqichda faqat mustaqil va jiddiy tekshiruvgina tizimga bo‘lgan ishonchni qayta tiklashga urinib ko‘rishi mumkin.
Bu so‘zlar diplomatik pardaga o‘ralgan bo‘lsa-da, mazmuni juda qat’iy.
Infantino uchun frontlar kengaymoqda
Gianni Infantino atrofidagi siyosiy halqa bir necha haftadan beri torayib bormoqda. Yevropa tomoni allaqachon chiziqni chizib bo‘lgan: UEFA uni qo‘llab-quvvatlashdan voz kechdi. Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasi mintaqasi – Concacaf – ham shunday yo‘l tutdi. Osiyo Football Confederation (AFC) ham safdan chiqdi.
Bu bilan ham tugamadi. Angliya, Uels va Republic of Ireland kabi alohida assotsiatsiyalar ham o‘z ovozlarini Infantino foydasiga bermasligini ochiq e’lon qildi. Bir paytlar deyarli avtomatik qayta saylanish kafolatiga o‘xshab ko‘ringan jarayon endi keskin siyosiy jangga aylanmoqda.
Shu fon’da Yangi Zelandiya qarori alohida ahamiyat kasb etadi. Odatda global futbol sahnasida shov-shuv markazida bo‘lmaydigan bu assotsiatsiya bu safar juda baland eshitiladigan siyosiy signal berdi: Okeaniya ichida ham birdamlik cheksiz emas.
Okeaniya: ehtiyotkor til, ehtiyotkor pozitsiya
OFC esa keskin burilishdan tiyildi. Ular FIFA Forward Enterprise taklifining qaytarib olinishi qarorini olqishladi, lekin Infantino kelajagi haqida bir og‘iz ham bevosita talab qo‘ymadi. Bu – global sahnada eng oxirgi bo‘lib pozitsiya bildirgan konfederatsiya bo‘ldi.
OFC bayonotida so‘nggi o‘n yillikda FIFA rahbarligida Okeaniyada futbol rivoji bo‘yicha erishilgan natijalar e’tirof etildi. Ular FFE atrofidagi vaziyatni qayta ko‘rib chiqish jarayonini tizimni yaxshilash, kerak bo‘lsa, o‘zgarishlar kiritish uchun imkoniyat sifatida ko‘rishga chaqirdi.
Qisqasi, Okeaniya bir vaqtning o‘zida ham minnatdor, ham ehtiyotkor. Ammo Yangi Zelandiya bu yumshoq tildan chiqib ketdi.
Qo‘llab-quvvatlash va qarshilik xaritasi
Dunyo futbol siyosati bugun keskin chiziqlar bilan bo‘linmoqda. Bir tomonda UEFA, Concacaf, AFC va qator yirik milliy assotsiatsiyalar Infantino’dan yuz o‘girgan. Ikkinchi tomonda esa kuchli blok bo‘lib turgan ikki konfederatsiya – Confederation of African Football (CAF) va Janubiy Amerika markazi CONMEBOL.
CAF va CONMEBOL Gianni Infantino’ni 2027 yilda FIFA prezidentligiga to‘rtinchi muddatga qayta saylanishida ochiq qo‘llab-quvvatlashini bildirdi. Bu ikki konfederatsiya son va ta’sir jihatidan juda og‘ir tosh. Ularning yelkadoshligi Infantino uchun hanuz kuchli tayanch bo‘lib qolmoqda.
Ammo endi savol boshqacha: bu tayanch global legitimlik uchun yetarlimi?
“Kuchli boshqaruv” uchun chaqiriq
NZF o‘z bayonotida bu pallani “barcha FIFA a’zolari uchun boshqaruv, hisobdorlik va shaffoflikni kuchaytirish yo‘lida ovoz ko‘tarish imkoniyati” deb ta’rifladi. Ularning fikricha, global o‘yin boshqaruviga bo‘lgan ishonchni saqlab qolish uchun aynan shu tamoyillar markazga chiqishi shart.
Bu – shunchaki siyosiy bayonot emas, balki yo‘nalish taklifi. Yangi Zelandiya futboli jahon sahnasida gigant emas, lekin bu masalada o‘zini prinsipal o‘yinchi sifatida ko‘rsatdi.
Infantino esa endi har bir konfederatsiya, har bir assotsiatsiya ichidagi kayfiyatni yanada diqqat bilan kuzatishiga to‘g‘ri keladi. Mart oyidagi FIFA Congress yaqinlashar ekan, savol tobora keskinlashmoqda: Ovozlar soni yetadimi yoki ishonch inqirozi nihoyat saylov natijasini ham o‘zgartiradimi?
