Zolani Tete o‘ldirilishi: Janubiy Afrikada boksning qora xabari
Janubiy Afrika boksini larzaga solgan qora xabar bugun Mdantsanedan keldi. 38 yoshli sobiq chempion Zolani Tete uyining darvozasi yonida otib o‘ldirildi.
Mamlakatning Sport, san’at va madaniyat vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, “balaklava kiygan ikki qurolli kishi” Tete darvoza oldida turgan paytda unga va yonidagi ayol hamrohiga o‘q uzgan. Ayol og‘ir ahvolda shifoxonaga yotqizilgan, Tete esa voqea oqibatida hayotdan ko‘z yumdi.
Qiyin boshlanishdan cho‘qqiga
Tete professional ringda hamisha oson yo‘l tanlamagan bokschi sifatida esda qoladi. 2010 yilda vatandoshi Moruti Mthalane bilan ilk jahon chempionlik jangida mag‘lub bo‘lib, uch yillik muddatda 3 g‘alaba va 3 mag‘lubiyatdan iborat notekis seriyani bosib o‘tdi. Ko‘pchilik uchun bu yakun bo‘lishi mumkin edi. U uchun esa bu faqat boshlanish bo‘ldi.
U o‘zini qayta yig‘ib oldi va past vazn toifalarida xavfli raqibga aylandi. To‘rt yil o‘tib, dushman maydonida Teiru Kinoshita ustidan g‘alaba qozonib, IBF super mushtcha vazn (super flyweight) kamarini qo‘lga kiritdi. Chempionlikni ilk himoyasidayoq u o‘zining zarba kuchini namoyish etdi – Paul Butlerni nokautga uchratdi va keyinroq bir vazn yuqoriga, 118 funtlik toifaga ko‘tarildi.
Tarixga kirgan zarba
Bu yerda ham Tete to‘xtamadi. U Arthur Villanueva ustidan g‘alaba qilib, keyinchalik to‘liq chempionlikka aylantirilgan WBO vaqtinchalik kamarini qo‘lga kiritdi va uni uch marta muvaffaqiyatli himoya qildi. Aynan shu davrda u tarixga kirdi.
Siboniso Gonya bilan jangda Tete chempionlik bellashuvlari tarixidagi eng tezkor nokautlardan birini amalga oshirdi – birinchi zarbaning o‘zidayoq jangni tugatdi. Birgina aniq zarba, birgina lahza, va u past vazn toifalarining eng dahshatli zarbadorlaridan biri sifatida tilga olinadigan bo‘ldi.
Kutilmagan mag‘lubiyat John Riel Casimero bilan jangda keldi. Shu bilan kamaridan ayrildi. Ammo bu ham uning hikoyasini yopib qo‘ymadi.
Qaytish, diskvalifikatsiya va bo‘sh qolgan ring
Ikki yil tanaffusdan so‘ng Tete yana yurtida ringga qaytdi va atigi 55 soniyada raqibini nokautga uchratib, o‘zini yana yuqori saviyada ekanini ko‘rsatdi. Keyin u super bantam vazn yo‘nalishida ham jiddiy nomzod ekanini isbotladi – Jason Cunningham ustidan yorqin g‘alaba bilan darhol chempionlik poygasining markaziga qaytdi.
Ammo bu uning ringdagi so‘nggi jangi bo‘lib chiqdi. Stanozolol moddasi uchun ijobiy chiqqan dopинг testi Cunningham ustidan qozonilgan g‘alabani rekordidan olib tashladi va Tete to‘rt yilga diskvalifikatsiya qilindi. Bu jazosi atigi o‘tgan oy yakuniga yetdi. U yana jang qilish huquqiga ega bo‘lgan paytda, hayot unga boshqa imkon bermadi.
Og‘ir yo‘qotish
Zolani Tete past vazn toifalarida yillar davomida o‘zini alohida sinfdagi bokschi sifatida ko‘rsatdi – texnik jihatdan pishiq, zarbasi xavfli, tomoshabinlar uchun esa doim qiziqarli jangchi edi. U chempionlik kamarlarini yutdi, yo‘qotdi, qayta tiklandi, rekord o‘rnatdi va baribir yana yuqoriga intildi.
Endi esa Mdantsane ko‘chalari, Janubiy Afrika zallari va butun boks jamoatchiligi uning nomini boshqa ohangda tilga oladi – afsus bilan, hurmat bilan va og‘ir sukut bilan.
Bu fojea nafaqat bir chempionning, balki hali tugallanmagan sport hikoyasining ham keskin uzilishi bo‘ldi. Savol esa shunday: bunday iste’dodlar uchun ringdan tashqarida xavfsizroq dunyoni qachon quramiz?
