Angliya 60 yillik to‘siqni yorib o‘tdi: tarixiy g‘alaba
Angliya nihoyat 60 yillik to‘siqni yorib o‘tdi. 2:1 hisobidagi g‘alaba vaqti kelib, raqamlar ham, tarix ham yonlariga o‘tdi: ular Jahon chempionatida ilk bor 1966 yildan beri 0:1 hisobidan keyin o‘yin burib g‘alaba qozonishdi. O‘sha mashhur finaldan keyin bunday vaziyatda 22 ta o‘yin, 17 ta mag‘lubiyat. Endi bu statistik satrga yangi, nihoyatda muhim istisno qo‘shildi.
Bu faqat ruhiy to‘siq emas edi. Opta keltirgan yana bir, ancha nozik, lekin mazmunli raqam Angliyaning yozgi kampaniyasidagi taktik burilishni ochib berdi. Thomas Tuchel boshchiligidagi jamoa Kongo Demokratik Respublikasi (DRC)ga qarshi ochiq o‘yinda 35 ta kross amalga oshirdi. Jahon chempionatida bunday hajmli kross oqimini ular oxirgi bor 1966 yilda ko‘rishgan. Eng yuqori o‘nlikdagi yettita ko‘rsatkich ham Alf Ramsey davriga tegishli, qolganlari 1982 va 1998 yillarga to‘g‘ri keladi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri aytganda, bu eski maktab uslubining jonlanishi bo‘ldi.
Tuchel Atlanta chetida “to‘pni jarima maydonchasiga osib yuboring” degan eski inglizcha shiorlarni baqirib turgani yo‘q, albatta. U Graham Taylor emas. Lekin Gana bilan nol-nol hisobidagi durangdan keyin uning futbolchilari bir narsani juda yaxshi tushunib bo‘lishdi: zich, tartibli mudofaadan o‘tkazib o‘ynash oson emas. Bunday paytda kross – xavfli, lekin samarali qurol.
Shu bilan birga, u juda samarasiz ko‘rinishi ham mumkin. Oxirgi 17 mavsum davomida Premier League doirasida krosslarning atigi 22,8 foizi manziliga yetgan. Bu unchalik yomon eshitilmasligi mumkin, lekin chuqurroq qarasak: urinishlarning 12,6 foizi gol vaziyatini yaratgan, faqat 1,4 foizi assistga aylangan. Bu raqamlar ichiga standart vaziyatlar ham kiradi, ochiq o‘yinlardagi krosslar ko‘rsatkichi esa bundan ham past.
Shunday sharoitda oldingi chiziqda Harry Kane bo‘lishi katta farq qiladi. DRCga qarshi o‘yinda tenglashtiruvchi gol aynan shunday tug‘ildi: Anthony Gordon chapdan aniq kross uzatdi, Kane esa jarima maydonchasida o‘ziga xos sovuqqonlik bilan zarbani joyiga qo‘ydi. Panama darvozasiga urilgan gol ham o‘xshash nuqtadan kelib chiqqan: bu safar uzatma Jude Bellinghamdan, yana chap qanot, yana jarima maydoni cheti.
Bu krosslar har safar gol bo‘layotgani yo‘q, albatta. Lekin aynan ochiq o‘yinlardagi krosslar yozgi turnirda Angliyaning ijodkorlik markaziga aylandi. Ularning expected goals ko‘rsatkichi boshqa har qanday yetkazib berish turidan yuqori.
Darvoza atrofidagi murakkab kombinatsiyalar ham yo‘qolib qolgan emas. Jarima maydonchasi tashqarisidagi pas almashuvlar – yaratilgan imkoniyatlarning eng ko‘p manbai. Ba’zan ular ham golga aylanadi: Bellinghamning Xorvatiyaga qarshi jarima maydonchasiga dribling bilan kirib borib urgan goli yoki DRCga qarshi Kane keltirgan g‘alaba to‘pi shunday lahzalardan tug‘ildi.
Eng sifatli, “toza” imkoniyatlar esa to‘g‘ridan-to‘g‘ri jarima maydonchasiga uzatilgan paslardan kelmoqda. Muammo shundaki, chuqur o‘ynaydigan raqibga qarshi bunday paslarni yetkazish nihoyatda mushkul. Kuchsizroq, ammo zich himoyalanadigan jamoalarga qarshi bu yo‘l deyarli berkiladi. Kuchi balandroq, ochiqroq o‘ynaydigan raqiblarga qarshi esa bo‘shliqlar ko‘proq bo‘lishi mumkin, lekin bunday o‘yinlarda to‘p nazorati ham raqib bilan teng taqsimlanadi. Shuning uchun eski uslub – qanotdan kross – Angliyaga eng yaxshi imkoniyatlarning ko‘pini taqdim etmoqda.
Opta “katta imkoniyat” deb hujumchi gol urishi kutiladigan darajadagi vaziyatni ataydi. Angliya hozirgacha shunday 20 ta vaziyat yaratdi – chorshanba kungi o‘yinlardan keyin Jahon chempionatida eng yuqori ko‘rsatkich. Shulardan oltitasi ochiq o‘yindagi krosslardan kelib chiqqan, bu boshqa har qanday yetkazib berish turidan ko‘proq. Burchak zarbalaridan yaratilgan uchta katta imkoniyatni ham qo‘shsak, deyarli yarmi qanot hududlaridan kelgan bo‘ladi.
Raqamlar bir narsani aytib turibdi: bu jamoa uchun kross – shunchaki reja B emas, balki asosiy qurollardan biri. 60 yil kutishga hojat bo‘lmasligi aniq. Agar Tuchel va uning futbolchilari shu yo‘nalishda davom etsa, Angliyaning keyingi katta o‘yinlarida ham jarima maydoni ichiga uchib kelayotgan to‘plar atrofida hamma gap aylanadi. Savol bitta: bu eski uslub zamonaviy futbolning eng yirik sahnasida kubok ko‘tarish uchun yetarlimi?
