Filadelfiyada LeBron James va William Penn: Yangi Mural
Filadelfiya devorlarida LeBron James allaqachon sakrayapti. Hali parketga ham tushmagan bo‘lsa-da. Shaharning markazida, Chinatown mahallasida paydo bo‘lgan yangi mural uni shahar tarixidagi eng mashhur siymolardan biri – William Penn bilan bir sahnaga olib chiqdi.
938 Arch Street manzilidagi devorda endi shunday manzara: LeBron halqaga zarb bilan yopishtirish uchun osmonga ko‘tarilgan, uning ostida esa Penn qo‘llarini baland ko‘tarib, xuddi afsonaviy “assist” egasidek quvonch bilan nishonlayapti. Rasm nomi ham shunga yarasha: “The Legendary Partner for the City of Brotherly Love”.
Bu oddiy bezak emas, hikoyasi bor sahna.
Chinatown devorida tug‘ilgan g‘oya
Murallarning ko‘payishi Filadelfiyada LeBron James 76ers bilan shartnoma imzolaganidan keyin boshlangan bo‘lsa, Chinatown’dagi bu asar boshqalardan ajralib turadi. Uni Filadelfiyada yashovchi rassom Chenlin Cai yakka o‘zi, qo‘l bilan, yakshanbadan seshanbagacha bo‘lgan uch kun ichida bo‘yab chiqqan.
Avval g‘oya Procreate ilovasida chizilgan, so‘ng u mahalliy mulk egasidan devorni bo‘yashga ruxsat olgan. Cai o‘z niyatini bir jumlada jamlagan:
“Bu mural juda osiyolik, juda LeBron James, juda Filadelfiya bo‘lishini xohladim”, – degan u ESPN’ga.
Shuning uchun ham tasvirda Osiyo madaniyati, Filadelfiya ruhi va 76ers ramzlari bir-biriga chirmashib ketgan. Manzil ham bejiz emas: mural 1984 yilda Filadelfiya xitoyliklar jamoasining hissasiga bag‘ishlab qurilgan Chinatown Friendship Arch yonida joylashgan.
Dwyane Wade o‘rnida – William Penn
Kompozitsiya basketbol muxlislariga tanish. 2010 yil 6 dekabr kuni bo‘lib o‘tgan o‘sha mashhur epizod yodga tushadi: Dwyane Wade to‘pni havoga ko‘taradi, LeBron esa kuchli dank bilan yakunlaydi, Wade esa zarba tugamasidan oldinroq qo‘llarini yozib, bayramni boshlab yuboradi. O‘sha lahza suratga tushiriladi va yillar davomida internetni aylanib yuradi.
Cai aynan shu kadrni olgan, faqat Wade o‘rniga William Pennni qo‘ygan. 1681 yilda Pennsylvania shtatini, keyin esa Filadelfiya shahrini barpo etgan inson endi LeBron’ga ramziy “assist” berayotgandek.
Bu tanlov tasodif emas. LeBron 76ers bilan shartnoma imzolagan kuni Pennsylvania gubernatori Josh Shapiro butun shtat bo‘ylab “LeBron James Day” deb e’lon qilgan edi. Cai uchun shu on g‘oyaning uchquni bo‘ldi.
U Wade bilan LeBron o‘rtasidagi aloqani yangi shahar bilan qiyoslaydi:
“Dwyane Wade – uning maydondagi eng yaxshi sherigi edi. Endi esa Filadelfiya – uning eng yaxshi sherigi”, – deydi rassom.
Muraldan kattaroq maqsad
Bu devoriy rasm faqat kvakerlar yetakchisi bilan NBA tarixidagi eng buyuklardan birini yonma-yon qo‘yish emas. Cai uni Chinatown uchun xabar sifatida ko‘radi.
76ers’ning yangi markaziy arena qurish rejasi 2024 yil oxirida ma’qullangach, Chinatown aholisi tirbandlik, ko‘chirish va mahalla buzilishi xavfi haqida bong ura boshladi. Bir necha haftalik noroziliklardan so‘ng klub bu loyihadan voz kechdi, ammo xavotir izi qolgan.
Cai 2014 yilda Xitoydan Filadelfiyaga ko‘chib kelgan. U murallarini asosan shahardagi osiyolik jamoalar uchun chizib keladi. LeBron tasvirini ham istasa janubiy Filadelfiyaga joylashtirishi mumkin edi, lekin u ataylab Chinatown’ni tanlagan.
Uning umidi sodda, lekin aniq: bu mural odamlarni shu mahallaga tortishi, ko‘proq qadam izlari, ko‘proq mijozlar, ko‘proq e’tibor olib kelishi.
“Agar bu mural ko‘proq odamlarni olib kelsa, ko‘proq biznes imkoniyatlari paydo bo‘lsa, Chinatown yaxshiroq bo‘ladi, to‘g‘rimi? Men Chinatown’ga ijobiy ta’sir bo‘lishini xohlayman. LeBron James esa meniki kabi emas, undan ham kattaroq ta’sir ko‘rsatishini istayman”, – deydi u.
Cai uchun bu faqat devor emas, ko‘prik: odamlar Chinatown’ga keladi, madaniyatni ko‘radi, o‘rganadi. Unga ko‘ra, LeBronning shaharga kelishi shu jarayonni tezlashtirishi mumkin.
“Dragon’s Gate” va “King James”
Cai LeBron’dan uch oy oldin tug‘ilgan. U yulduz haqida ilk bor 2002 yilda, maktab davrida eshitgan va o‘shandan beri uning izidan ergashib keladi. Keyin Amerikaga ko‘chib o‘tadi, Pennsylvania Academy of Fine Arts’da magistraturani tugatadi va Filadelfiyada qolib, murallar chizadi.
LeBron tasvirlangan bu asar ham uning odatiy uslubidan uzoq emas: Osiyo naqshlari, ramzlari va afsonalari bilan to‘la. Asarning markazida qadimiy xitoy rivoyati – “Dragon’s Gate” turadi.
Rivoyatga ko‘ra, baland sakrab “ajdar darvozasi”dan oshib o‘tgan baliq ajdarhoga aylanadi. Cai bu timsolni basketbol maydoniga ko‘chirgan: halqa – tojga o‘xshash, LeBron’ning “King James” laqabiga ishora. Shu bilan birga u yaltirab turgan “dragon ball”ni ham eslatadi. LeBron esa yuksalgan to‘lqinlar orasidan sakrab chiqib, to‘pni tojga yopishtiradi.
To‘lqinlar shakli mashhur yapon asari “The Great Wave off Kanagawa”ni eslatadi. Mural Friendship Arch yonida bitkazilgani esa yana bir ramz: Cai nazarida LeBron shu “darvoza”dan oshib, ajdarhoga aylanadi, ya’ni Filadelfiyada o‘z karerasining yangi cho‘qqisiga chiqadi.
“Bu dizaynimda ko‘p ma’no, ko‘p ramz, ko‘p metafora bor”, – deydi rassom.
“Sisterhood” krossovkalari va ranglar tili
Cai hatto oyoq kiyimigacha befarq bo‘lmagan. Muratda LeBron LeBron Soldier XIV “Sisterhood” modelidagi krossovkada tasvirlangan. Bu juftlikni rassomga 2021 yil Rojdestvoda rafiqasi sovg‘a qilgan.
Filadelfiya “City of Brotherly Love” nomi bilan tanilgan. Cai uchun “Sisterhood” yozuvi bilan bu krossovkalar shaharning laqabi va basketbolni sevuvchi ayollar bilan mantiqan bog‘lanib ketadi.
Asosiy ranglar – qizil, oq va ko‘k. Bu, albatta, 76ers va Amerika bayrog‘i ranglari. Shu bilan birga, qizil rang Osiyo, ayniqsa xitoy madaniyatida omad, bayram va quvonch ramzi sifatida alohida o‘rin tutadi.
Mural mashhur muzqaymoq do‘koni orqa devorida joylashgan. Cai hali ishni tugatmay turib, ijtimoiy tarmoqlarda suratlar aylanib, e’tibor ortib bordi. 76ers hali yangi mavsumda maydonga tushgani yo‘q, LeBron esa klub libosida rasmga ham tushmadi. Lekin shundoq bo‘lsa-da, uning shahar hayotidagi izi allaqachon ko‘rinib turibdi.
Bu safar esa u statistik jadvalda emas, Chinatown devorida, William Penn’dan kelgan ramziy “assist” bilan yozib qo‘yildi. Endi savol bitta: parketda ham shu darajadagi afsonaviy hamkorlikni ko‘ramizmi?
