Javier Milei Malvinlar bo‘yicha da’voni keskinlashtirdi
Argentina Angliyani Jahon chempionati yarim finalida mag‘lub etgani ortidan stadiondagi shovqin-suron tezda diplomatik jang maydoniga ko‘chdi. Futbolchilar maydonda bayram qilayotgan bir paytda, Buenos-Ayres va London o‘rtasida Malvin orollari (Falkland Islands) atrofidagi bahs yana alangalanib ketdi.
Bu safar sahnaga to‘g‘ridan-to‘g‘ri prezident Javier Milei chiqdi.
Milei: “Har kuni suverenitetni qaytarishga yaqinlashyapmiz”
Milei payshanba kuni ijtimoiy tarmoq X’da yozar ekan, hukumatining Malvinlar ustidan suverenitetni “har kuni biroz bo‘lsa-da yaqinlashtirayotganini” da’vo qildi. U Angliya tomonidan kelgan keskin reaksiyani masxara ohangida tilga oldi.
Uning postida tili o‘tkir edi. Britaniyaning javobini “terminal bosqichdagi mononeyronli o‘smirga yarashadigan injiqlik” deb atab, shunday deb yozdi: Argentina diplomatik yo‘l bilan “Malvinas, Georgias va South Sandwich Islands hamda ularni o‘rab turgan dengiz hududini qaytarishga” yaqinlashayotganini ta’kidladi.
Bu so‘zlar havoda paydo bo‘lgani yo‘q. Ular AQSh Respublikachilar partiyasining Isroildagi bo‘limi raisi Marc Zellning postiga javob sifatida yozildi. Zell Donald Trump ma’muriyatini Falkland bo‘yicha ko‘p yillik AQSh siyosatini qayta ko‘rib chiqishga va Argentina suverenitet da’vosini qo‘llab-quvvatlashga chaqirgan edi.
“Las Malvinas son Argentinas” – stadiondan siyosat maydoniga
Mo‘jizaviy lahza futbolchilardan boshlandi. Angliyaga qarshi yarim final yakunlangach, Argentina terma jamoasi o‘yinchilari maydonda “Las Malvinas son Argentinas” (“Malvin orollari Argentinaniki”) yozuvi tushirilgan bannerni ochishdi.
Bir zumda butun dunyo bo‘ylab tarqalgan surat. Tribunalardagi quvonchli hayqiriqlar, o‘sha yozuv bilan birga, diplomatik protokollarni buzib o‘tdi.
London bunga javobsiz qolmadi. Buyuk Britaniya biznes kotibi Peter Kyle bu namoyishni “mutlaqo noo‘rin” deb atadi va FIFA’ni voqeani tekshirishga chaqirdi. Bosh vazir Keir Starmer matbuot kotibi esa keskin ohangda shunday dedi: “Jahon chempionati bizniki bo‘lmasligi mumkin, lekin Falkland orollari albatta bizniki.”
O‘yin oldidan Argentina vitse-prezidenti Victoria Villarruel Britaniyani “bosqinchi qaroqchilar” deb atab, allaqachon ohangni keskinlashtirib qo‘ygan edi. Yarim finaldan keyingi banner esa shu fon ustiga siyosiy ramz sifatida qo‘ndi.
FIFA yana Malvin shiori bilan yuzma-yuz
FIFA payshanba kuni bayonot berib, mustaqil intizomiy qo‘mitasi hakamlar hisobotlari va voqea atrofidagi holatlarni ko‘rib chiqayotganini ma’lum qildi. Shundan keyingina intizomiy ish qo‘zg‘atish-qo‘zg‘atmaslik bo‘yicha qaror qilinadi.
Bu Argentina uchun yangi sahifa emas. 2014 yilda Sloveniya bilan o‘rtoqlik uchrashuvi oldidan xuddi shu shior namoyish etilgani uchun Argentina futbol assotsiatsiyasi jarimaga tortilgan edi. Endi esa xuddi o‘sha ibora Jahon chempionati yarim finali sahnasida paydo bo‘lib, masalani ancha kattaroq siyosiy kontekstga ko‘tardi.
Eski urushning soyasi
Malvin orollari atrofidagi suverenitet mojarosi o‘nlab yillardan beri davom etayotgan, tugamaydigan bahs. Argentina ularni Malvinas deb ataydi, Britaniya esa Falkland Islands nomida turibdi.
1982 yilda ikki davlat Janubiy Atlantika arxipelagi ustidan qisqa, ammo qonga botgan urush olib borgan. Harbiy to‘qnashuv yakunida orollar ustidan nazorat Londonda qolgan, ammo Buenos-Ayresdagi siyosiy kun tartibidan bu masala hech qachon tushib ketmadi.
Milei o‘z postlari va intervyularida aynan shu tarixiy kontekstga tayanmoqda. U futbolchilarning bannerini “milliy tuyg‘ularning qonuniy ifodasi” deb himoya qildi.
“Malvinas Argentinaniki, biz ularni qaytarib olamiz va buni diplomatik yo‘l bilan qilamiz”, – dedi prezident Radio El Observador efirida.
Bir kunda ikki xil Milei
E’tiborga molik jihat: bundan atigi bir kun avval Milei argentinaliklarni futbolni suverenitet mojarosi bilan aralashtirmaslikka chaqirgan edi. U bunday namoyishlarni “arzon vatanparvarlik jestlari” deb rad etgandi.
Endi esa o‘sha “arzon jest” Jahon chempionati sahnasida global siyosiy bahsga aylanib, prezidentning o‘zi uni davlat pozitsiyasi darajasiga ko‘tarmoqda.
Savol shunday: Malvinlar bo‘yicha bahs yana har safargidek diplomatik bayonotlar almashinuvi bilan tugaydimi yoki bu safar futbol maydonida ko‘tarilgan banner uzoq yillik mojaroga yangi burilish olib keladimi?
