KNVB ning yangi yo‘li: Roberto Martinez bilan uchrashuv
Niderlandiya futboli o‘z tarixidagi eng keskin burilishlardan birining ostonasida turibdi. KNVB texnik direktori Nigel de Jong 53 yoshli ispaniyalik mutaxassis Roberto Martinez bilan Malaga shahrida yuzma-yuz uchrashgani haqida De Telegraaf xabar berdi. Bu oddiy ishchi uchrashuv emas. Bu – deyarli yarim asrlik an’anaga ochiq chaqiriq.
Yarim asrga yaqin vaqt davomida Oranje bosh murabbiylik kursisi deyarli “faqat mahalliylar uchun” deb belgilab qo‘yilgandi. Oxirgi marta chet ellik murabbiy sifatida Avstriyalik Ernst Happel 1978 yilda jamoani Jahon chempionati finaliga olib chiqqan. Shundan beri esa eng nufuzli lavozim faqat niderlandiyaliklar qo‘lida bo‘ldi.
Endi esa bu devor silkinmoqda.
Bosz, Slot, ten Hag – yulduzlar safdan chiqdi
Martinezga bo‘lgan qiziqish tasodifiy emas. KNVB mahalliy yulduzlar bilan birin-ketin to‘qnash kelib, hammasini yo‘qotdi. Peter Bosz, Arne Slot, Erik ten Hag – barchasi turli professional sabablar tufayli poygadan chetga chiqdi.
Ayniqsa Slot atrofidagi shov-shuvlar qizidi. U vatandoshlar jamoasini qabul qilib olishi mumkin bo‘lgan asosiy nomzodlardan biri sifatida ko‘rilayotgan edi. Ayrim xabarlarda u maosh va shartnoma muddati bo‘yicha kelishmovchilik sabab rad etgani yozildi. Biroq 47 yoshli murabbiy rasmiy bayonot bilan chiqib, bu mish-mishlarni keskin rad etdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, muzokaralar umuman bu bosqichga yetib bormagan. Slot o‘z qarorini aniq bir nuqtaga bog‘ladi: u hozirgi bosqichda o‘zini har kuni maydonda, futbolchilar bilan yonma-yon ko‘rishni istaydi. Milliy jamoa murabbiyligida esa bunday ritmni ta’minlashning imkoni yo‘q.
Shu bilan KNVB mahalliy “birinchi rafta”dan deyarli mahrum bo‘ldi. Bosz, Slot, ten Hag – uchalasi ham yo‘q. Tabiiy savol tug‘ildi: endi kim?
Martinez – ispan, lekin ruhidan “niderlandiyalik”
Javob sifatida Martinez nomi oldinga chiqdi. Qog‘ozda u ispaniyalik. Ammo Zeystdagi ko‘plab rahbarlar ko‘zida u futbol tafakkuri bo‘yicha “o‘z odam”.
Martinez Niderlandiya futbol falsafasiga juda yaqin shaxs sifatida ko‘riladi. U Jordi Cruijff bilan yaqin do‘st, Johan Cruijff yaratgan futbol g‘oyalarining ashaddiy tarafdori sifatida tanilgan. To‘pni nazorat qilish, pozitsion hujum, aqlli pressing – bularning barchasi Martinez uslubida allaqachon bor.
Agar u tayinlansa, bu faqat pasportdagi millat emas, balki siyosatdagi tub burilish bo‘ladi. Yarim asrlik “faqat mahalliylar” tamoyili rasman buziladi. Shu bois Martinez bilan uchrashuv – oddiy tanlov emas, balki butun tizim uchun sinov.
Ichkaridagi variantlar: Reiziger bilan uchrashuv
Shu paytda KNVB ichki resurslarni ham tekshirib chiqdi. Nigel de Jong, Clarence Seedorf va professional futbol bo‘yicha direktor Marianne van Leeuwen Amsterdamdagi Okura mehmonxonasida Michael Reiziger bilan uchrashdi. U hozirda Jong Oranje bosh murabbiyi.
Uchrashuv Johan Cruijff Schaal bahsi – PSV va AZ o‘rtasidagi o‘yin arafasida o‘tkazildi. Qiziqarli fon, ammo hozircha natijasiz. Xabarlar bo‘yicha, Reiziger bilan bu suhbatdan so‘ng hech qanday davomiy muzokaralar bo‘lmadi. KNVB ichkaridan yechim topishga urinib ko‘rdi, lekin hozircha bu yo‘l ham to‘liq ochilmagan.
Van Gaalning chetda qolishi – eng katta bahs
Eng ko‘p bahs-munozaraga sabab bo‘layotgan nuqta esa butunlay boshqa joyda. Louis van Gaal nomi bu jarayonda deyarli tilga olinmayapti. Aynan shu jimjitlik muxlislarni g‘azablantirmoqda.
Ko‘pchilik Van Gaalni to‘rtinchi bor terma jamoa boshiga qaytarishni xohlaydi. U tajriba, obro‘, Oranje bilan bir necha bor sinovdan o‘tgan tizimga ega. Ammo xabarlar bo‘yicha, KNVB 75 yoshli mutaxassis bilan umuman bog‘lanmagan. Hatto dastlabki muloqot ham yo‘q.
Bu qaror yoki sukut – qaysi birini tanlamaylik – federatsiya va muxlislar orasida sezilarli sovuqlik paydo qilmoqda. Bir tomonda tarixiy, ishonchli variant. Ikkinchi tomonda esa futbol falsafasi yaqin, ammo tizim uchun mutlaqo yangi chet ellik murabbiy.
Oranje uchun navbatdagi qadam
Bugun manzara shunday: mahalliy yulduz murabbiylar safdan chiqqan, ichki tizimdagi nomzodlar hali ishontirmagan, Van Gaal soyada qolgan, KNVB esa Malaga sari yo‘l olgan. Diqqat markazida bitta ism – Roberto Martinez.
Endi savol bitta: Oranje o‘zining eng muqaddas an’anasidan voz kechib, yangi yo‘lga chiqadimi yoki yana bir bor o‘tmishga murojaat qiladi? Niderlandiya futbolining keyingi o‘n yilligini aynan shu tanlov belgilab beradi.
