Premyer-ligadan qulash: West Ham, Burnley va Wolvesning yangi mavsumi
Premyer-ligadan qulash – avtomatik qaytish emas. So‘nggi mavsum buni yana bir bor isbotladi. Katta parashyut to‘lovlariga qaramay, tushgan uchlikdan faqat Ipswich Town qayta yuqoriga otilib chiqdi. Southampton startdagi falokatni Will Still bilan qisman tuzatdi, lekin uni almashtirgan Tonda Eckert atrofidagi josuslik mojarosi orzularni chilparchin qildi. Leicester City esa – bundan o‘n yil avval kubok ko‘targan klub – ikki bosqichli qulashdan qocholmadi.
Endi navbat yangi uchlikka: West Ham United, Burnley va Wolverhampton Wanderers. Chempionshipni “oson” deb biladiganlar bu ligani hali yetarlicha his qilmagan. Savol bitta: bu uch jamoa uning labirintidan yo‘l topa oladimi?
West Ham: Yevropa kechalaridan Chempionship labirintiga
West Ham uchun bu tushish oddiy statistika emas. Klub 14 yil davomida ikkinchi pog‘onaga qaytmagan, 2023 yilda Europa Conference League kubogini ko‘targanidan keyin esa London tomonda kayfiyat osmonda edi. Lekin asta-sekin pasayish, noto‘g‘ri qarorlar va oxir-oqibat Tottenham Hotspur bilan hayot-mamot poygasi.
Bu poygada hammasi yakuniy burilishlarda hal bo‘ldi. So‘nggi besh o‘yindan to‘rttasida mag‘lubiyat – va “bolg‘achilar” yiqildi.
Yoz esa maydondan ko‘ra kabinetlarda qizidi. Klub hammuassisi David Sullivan atrofidagi jinsiy zo‘ravonlikka oid ayblovlarni BBC Panorama va The Times qo‘shma surishtiruvi yuzaga chiqardi. Sullivan hammasini qat’iy rad etdi, lekin sarlavhalar baribir West Ham nomini loyga botirdi.
Shu fon’da hammuassis Vanessa Gold oilasining ulushini sotish rejasini tasdiqladi. Xaridor – sobiq Newcastle United hammuassisi Amanda Staveley boshchiligidagi konsortsium. Biroq klubdagi kuch tarozisi birdan o‘zgarmadi: boshqa hammuassis Daniel Kretinsky o‘z ulushining 2 foizdan sal ko‘prog‘ini chex biznesmeni Jakub Havrlantga sotdi va shu bilan klubdagi ustun aksiyador sifatida Gold ulushini birinchi bo‘lib sotib olish huquqini saqlab qoldi.
Natija? Egalik tuzilmasi bo‘yicha noaniqlik, jarayon esa yangi mavsumning o‘rtalarigacha cho‘zilishi mumkin.
Shunga qaramay, maydonda bitta katta yutuq bor: sardor Jarrod Bowen qolmoqda. 29 yoshli hujumchi – Chempionship himoyachilari uchun haqiqiy bosh og‘rig‘i bo‘lishi kutilayotgan futbolchi. Tezlik, to‘xtamasdan ishlash, pressing, zarba – bularning barchasi bu liga uchun juda mos.
Nuno Espirito Santo ham bu sahnani begona bilmaydi. U 2017 yilda Wolvesni Chempionship chempioniga aylantirgan, keyinchalik Premier-ligada ham o‘zini ko‘rsatgan. Endi u tushgan uchlik orasida EFL tajribasiga ega yagona bosh murabbiy. Demak, undan darhol ko‘tarilish talab qilinadi.
Yana bir omil – London Stadium. 62 500 tomoshabinga mo‘ljallangan arena Chempionship tarixidagi eng katta uy maydoniga aylanadi. Lincoln City’ning Sincil Banki bilan solishtirganda, farq – butun bir shahar. Agar bu stadion to‘lib-toshsa, bosimni raqib emas, West Ham o‘zi belgilaydi.
Bukmekerlar ularni chempionlikka asosiy da’vogar deb ko‘rmoqda. Tabiiy. Klubning nufuzi, tarkibi, murabbiy tajribasi – hammasi bunga ishora qiladi. Lekin tashqaridagi shovqin, egalik bo‘yicha tortishuvlar, tergovlar – bular kiyinish xonasiga kirib borishi mumkin. Hozircha bir narsa aniq: EFL Cupdagi Portsmouth ustidan 3:1 hisobidagi g‘alaba startni yomon bo‘lmasligini ko‘rsatdi.
Endi navbat 16 avgust, yakshanba kuni Burnleyga qarshi ochilish uchrashuviga. Agar shu yerda ham “bolg‘achilar” shiddat bilan zarba bersa, London osmonida pufaklar yana erkin uchadi.
Burnley: yo-yo klubning eng xavfli mavsumi
Burnley so‘nggi o‘n yillikda ingliz futbolining haqiqiy yo-yo klubiga aylandi. 2014 yildan beri uch xil murabbiy bilan to‘rt marta Premier-ligaga chiqishdi – Sean Dyche, Vincent Kompany, Scott Parker. Uch marta esa darhol orqaga uchib tushishdi. Oxirgi mavsum esa eng og‘iri bo‘ldi: atigi to‘rt g‘alaba, 22 ochko va qat’iy qulash.
Aprelda Scott Parker bilan o‘zaro kelishuv asosida xayrlashildi. Yangi murabbiy masalasi esa cho‘zilib ketdi va bu muxlislarni jiddiy xavotirga soldi. Yoz boshida Wales terma jamoasi bosh murabbiyi Craig Bellamy nomi jiddiy tilga olinayotgan edi. Burnley uning uchun Uels futbol assotsiatsiyasiga murojaat ham qildi.
Kelishuv esa amalga oshmadi. Kompensatsiya muammo bo‘lmadi, lekin Bellamy o‘z shtabini Turf Moor’ga olib kelish masalasida kelishmovchiliklar paydo bo‘lgani aytildi. Shu paytda sahnaga Genk bosh murabbiyi Nicky Hayen chiqdi. Bu tayinlov klubni uzoq o‘ylangan strategiya emas, umidga tayanayotgandek ko‘rsatdi.
Burnley uchun kalit so‘z – qayta qurish. Yozda 12 futbolchi ketdi, yangi murabbiy esa o‘z uslubiga mos butunlay yangilangan jamoa tuzishi kerak. Hayen yuqori to‘p nazoratiga tayanadigan, hujumga o‘tishda keskinlikni yoqtiradigan murabbiy sifatida tanilgan. Demak, texnik jihatdan saviyasi baland, pressingni tushunadigan, to‘pni kesib oladigan futbolchilar – asosiy nishon.
Yangi kelgan Ugo Raghouber aynan shunday profilga mos: hujumlarni buzib tashlaydigan, havoda kuchli tayanch yarim himoyachi. Yozdagi boshqa yagona maydon futbolchisi – hujumchi Lluc Castell esa klubning so‘nggi yillarda tanlagan yo‘lini davom ettiradi. ALK Capital 2020 yilda klubni qo‘lga kiritganidan beri Burnley “ertangi yulduzlar”ga sarmoya kiritishni afzal ko‘rmoqda.
2024-25 Chempionshipdagi chempionlikka olib kelgan kampaniya oldidan 20 yangi futbolchi kelgan bo‘lsa, ularning 12 nafari 25 yoshdan kichik edi. Keyingi mavsumda Premier-ligada ham shu model saqlab qolindi: 15 transferning yettitasi 25 yoshdan kichik, uch nafari 30 yoshdan katta bo‘lgan – jumladan, Manchester City afsonasi Kyle Walker.
Castell iste’dodli, lekin 19 yoshida hali tayyor mahsulot emas. Shunday bo‘lsa-da, yosh tarkib Burnley uchun Chempionshipda ishlagan, yuqori bosqichda esa qiynalgan. Walker esa kuboklar bilan to‘la javoniga yana bir Chempionship sovrinini qo‘shishni istaydi.
Burnley qaytish yo‘lini biladi. Alan Pace davrida tayinlangan har ikki murabbiy – Kompany ham, Parker ham – birinchi urinishdayoq jamoani yana Premier-ligaga olib chiqqan. Ammo doimiy ko‘tarilish va tushish klub modelining beqarorligini ochib qo‘ydi. Bu safar esa xavf kattaroq: raqiblar kuchliroq, murabbiy yangi, tarkib esa bo‘shashgan.
Bu yo-yo endi uziladimi yoki yana bir marta yuqoriga otiladimi?
Wolves: yana bir portugaliyalik sirli murabbiy sahnada
Wolves uchun hammasi murabbiy kreslosidan boshlanadi. Peixoto – Portugaliyada hujumkor futboli bilan tanilgan murabbiy. Endi uning g‘oyalari Chempionshipning sovuq, shafqatsiz kunlarida qanday ko‘rinish olishi hal qiluvchi bo‘ladi.
U 46 yoshda, lekin ingliz futboli uchun mutlaqo yangi. Tajribasiz emas, ammo bu orol futbolining ritmini his qilmagan. Shunga qaramay, u yangi jamoasiga keskin, lekin hisob-kitobli uslub singdirmoqchi. Yuqori pressing, tezkor o‘tishlar, lekin shoshqaloqliksiz – u sovuqqonlik va aqlli qarorlarni talab qiladi.
Hozircha bular nazariya xolos. Amalda esa u bosim ostida parchalanib ketgan Premier-liga tarkibini meros qilib oldi. Bu tayinlov xavfli ko‘rinadi. Ayniqsa, muxlislar o‘tgan mavsumda Rob Edwards kelganida uni Chempionshipga tushgach ish boshlash uchun olingan murabbiy deb hisoblagan bir paytda.
Edwards bilan birga 35 yoshli Trippier va Jimenez ham kelgan, ular tajribasi bilan Wolvesga zarur bo‘lgan muvozanat olib kirgan edi. O‘tgan mavsumdagi kam sonli yorqin nuqtalardan biri – 18 yoshli Mateus Mane. Uning energiyasi va qo‘rqmas o‘yini fonida muxlislar endi transfer oynasi yopilguncha yana shunga o‘xshash yosh, jasur nomlarni kutmoqda.
Kutilayotgan narsa oddiy: 2017-18 mavsumidagi kabi mo‘’jiza. O‘sha paytda ham noma’lum portugaliyalik murabbiy – Nuno Espirito Santo – Molineuxni titratib, chempionlikni olib kelgandi. Endi muxlislar tarix takrorlanishiga umid bog‘lamoqda.
Kiyim almashtirish xonasida tajriba yetarli, yangi kelganlar bunga qo‘shildi. Peixoto’ning hujumkor futboli, agar ishlasa, Molineuxdagi tushkun kayfiyatni bir zumda o‘zgartirishi mumkin. Biroq klub egalari Fosun bilan muxlislar o‘rtasidagi muzdek munosabatlar hamon erimagan. So‘nggi yillardagi muvaffaqiyatsiz transferlar ishonchni yemirib bo‘ldi.
Endi bu ishonchni qayta tiklashning bitta yo‘li bor – kuchli, dadil mavsum. Chempionship bu uch klubni ham sinovdan o‘tkazadi. Savol shunda: qaysi biri bu safar yiqilgan joyidan nafaqat turib, balki boshqalar uchun ham yo‘l ko‘rsatib chiqadi?
