Saudi Pro League: Cristiano Ronaldo va yangi imkoniyatlar
Yangi Saudi Pro League start olmoqda, unda Mohamed Salah yo‘q. Lekin sahnada yana bitta ulkan figura bor. 41 yoshli Cristiano Ronaldo.
U 1 000 ta rasmiy golga 24 ta zarba masofada turibdi. Al-Nassr safida ligadagi 107 o‘yinda 102 marta to‘p kiritgan futbolchi uchun bu raqam – emas, maqsad. Hammasi rejadagidek ketsa, bu mavsum tarixga aynan Saudiya qumida kiradi.
Savol boshqa: bu rekordlar yomg‘iri liganing o‘zi uchun nimani anglatadi?
Yulduzlar davridan tizim qurish davriga
Bu yoz Saudi Pro League uchun to‘rtinchi katta sarf mavsumi. 2023-yilgi mashhur yozda 957 million dollar sarflangandi. Minglab maqolalar, o‘nlab xalqaro translyatsiya shartnomalari, dunyoning turli burchaklarida ko‘rinib qolgan sariq CR7 liboslari – hammasi o‘sha to‘lqinning natijasi.
Endi esa kayfiyat boshqacha. Shov-shuv emas, qiymat kerak. Klublarni emas, butun Saudiya futbolini ko‘tarish vazifasi kun tartibiga chiqdi.
Jahon chempionatidagi erta xayrlashuv bu savollarni yanada kuchaytirdi. To‘g‘ri, keyingi tahlillar ko‘rsatdiki, Urugvay bilan durang, Cape Verde ustidan yaxshi o‘yin va faqat chempion Ispaniyaga yutqazish – dastlab ko‘ringancha fojia emasdi. Lekin baribir asosiy savol shu bo‘lib qoldi: ichki ligaga quyilgan ulkan pul mahalliy futbolchilar sifatiga ta’sir qildimi?
Hozircha javob yo‘q.
Saudi Pro League hali Yevropaga, yoki boshqa yirik bozorga muntazam futbolchi eksport qilmaydi. Jahon chempionatiga borgan 26 nafar futbolchidan faqat o‘ng qanot himoyachisi Saud Abdulhamid chet elda, Lens safida to‘p suradi. Qolganlar uyda.
Bu esa xavotirni kuchaytiradi. Ayniqsa, maydonning ijodkor, gol uradigan va darvozabonlik pozitsiyalarida mahalliylar ko‘pincha legionerlar soyasida qolib ketayotgani aytiladi. Katta transferlar klublar darajasini oshirdi – Osiyo klublar musobaqalarida saudiyalik jamoalar tez-tez yuqori bosqichlarga chiqmoqda. Ammo terma jamoa hanuz bu sakrashni his qilgani yo‘q.
Salah emas, Summerville: yo‘nalish o‘zgardi
Ko‘pchilik Mohamed Salahni Qizil dengiz bo‘yidagi yangi sahnada tasavvur qilgandi. Trabzonspor varianti paydo bo‘lganida ham Saudiya varianti yanada kuchliroq tuyulardi. Biroq oxirgi oylar davomida misrlik yulduzni qo‘lga kiritish ishtiyoqi sezilarli pasaydi. Bu, albatta, Salahning o‘zi Saudiya variantini qanchalik jiddiy ko‘rib chiqqanini bilmaganimizni inkor etmaydi.
Arab futbol olamidagi eng katta ism, albatta, ligaga ulkan e’tibor olib kirardi. Lekin 34 yosh endi yangi modelga to‘g‘ri kelmaydi. Endi yo‘nalish – yoshroq, keyin Yevropaga qaytib sotilishi mumkin bo‘lgan futbolchilarga.
Shu fon’da yozning eng katta transferi – Crysencio Summerville. 24 yoshli niderlandiyalik vinger Al-Hilal bilan taxminan 80 million yevroga shartnoma imzoladi. Reja aniq: u bir necha yil Riyodda o‘ynaydi, keyin esa yana Yevropaga katta pul evaziga qaytishi mumkin bo‘lgan aktivga aylanadi.
Summerville qarori odatdagidek tanqidga uchradi: “pulni tanladi, ambitsiyani emas”. Lekin ambitsiya – Al-Hilal DNKsi. Klub 19 marta liga chempioni bo‘lgan, to‘rt marta Osiyo chempionligini qo‘lga kiritgan. O‘tgan mavsumda mag‘lubiyatsiz o‘ynab, baribir ikkinchi o‘rinda qolish – ular uchun fojia.
PIF aprel oyida klubni sotgan bo‘lsa-da, tarkib hanuz yulduzlarga boy: Karim Benzema, Rúben Neves, Theo Hernández, Yassine Bounou, Kalidou Koulibaly va boshqalar. Endi bosim Simone Inzaghi ustida. Uning vazifasi – Riyodning sariq yarmidan chempionlikni qaytarib olish.
Ronaldo, Postecoglou va Al-Nassrning navbatdagi qadamiga bosim
May oyida Ronaldo Al-Nassr bilan chempionlik kubogini ko‘tardi. Oradan ko‘p o‘tmay, Jorge Jesus Portugaliya terma jamoasi bosh murabbiyi bo‘lib ketdi. Uning o‘rnini Ange Postecoglou egalladi.
Tottenham Hotspur sobiq murabbiyi ixtiyorida Sadio Mané, Kingsley Coman va João Félix bor. Lekin klub moliyaviy cheklovlar bilan yuzlashmoqda, shu bois hozircha yangi kelganlar soni kutilganidan kam.
Shu sharoitda ham Al-Nassr uchun katta maqsad aniq: ilk marta Osiyo Chempionlar Ligasini yutish. Ronaldo uchun esa bu turnir – karerasidagi oxirgi yirik xalqaro klub sovrini bo‘lishi mumkin bo‘lgan sahna. Har bir o‘yin, har bir gol endi faqat rekord emas, balki meros haqida ham hikoya qiladi.
Al-Ahli zarbasi: murabbiy ketdi, reja o‘zgardimi?
Osiyo tojini hozircha Al-Ahli taqib yuribdi. Jamoa aprel oyida ketma-ket ikkinchi qit’a chempionligini qo‘lga kiritdi va endi butun e’tiborini ichki chempionatga qaratmoqchi edi. Maqsad – 1984-yildan beri atigi bir marta yutib ko‘rilgan Saudi Pro League’da ikkinchi chempionlik.
Hammasi rejadagidek ketayotgandi. Ta ki, mavsum startiga bir necha kun qolganda bosh murabbiy Matthias Jaissle Newcastle’ga ketguniga qadar.
“Yashillar” va “Magpies” bir xil PIF soyasida bo‘lishi mumkin, ammo bu qaror Jidda ko‘chalarida iliq kutib olinmadi. Arne Slotning sobiq yordamchisi Marino Pusic tayinlandi, lekin bu nom muxlislarni hayajonga solmadi. Bu tayinlov – xavfsiz, lekin xursand qilmaydigan variantdek qabul qilindi.
Jaissle ketishi nafaqat Al-Ahli, balki Jiddadagi raqib Al-Ittihadni ham larzaga soldi. “Yo‘lbarslar” o‘tgan mavsumda qiynalishdi, endi esa ular ham 38 yoshli, o‘yinchilik faoliyati jarohat sabab erta tugagan, RB Salzburg tajribasiga ega nemis murabbiyga ishonch bildirishdi. Jens Wissing oldida ulkan vazifa turibdi: Al-Ittihadni qayta raqobatbardosh kuchga aylantirish.
Yangi “katta beshlik” va mahalliylar uchun kurash
Yana bir da’vogar – Al-Qadsiah. Brendan Rodgers o‘tgan mavsumdagi to‘rtinchi o‘rinni yaxshilasa va 1984-yildan buyon ilk sovrinni olib bersa, Aramco qo‘llab-quvvatlayotgan klub maqsadiga erishgan bo‘ladi.
Shu bilan ligada haqiqiy “katta beshlik” shakllandi: Al-Hilal, Al-Nassr, Al-Ahli, Al-Ittihad va Al-Qadsiah. Boshqalar uchun bu – devor. Shu bilan birga, imkoniyat ham. Chunki bu gigantlar fonida kichikroq klublar mahalliy futbolchilarga ko‘proq daqiqa, ko‘proq maydon, ko‘proq mas’uliyat bera oladi.
Agar Saudi Pro League haqiqatan ham o‘smoqchi bo‘lsa, ehtimol, yo‘l shundadir. 30 yoshdan oshgan yulduzlarni ketma-ket olib kelishdan ko‘ra, o‘z futbolchilariga ishongan, ularni Osiyo va Yevropa sahnasiga chiqaradigan tizim qurish – uzoq muddatda ko‘proq foyda keltiradi.
Ronaldo 1 000-gol chegarasini bu yerda zabt etishi mumkin. Savol boshqa: shu paytga kelib, Saudiya futboli ham o‘z tarixidagi eng muhim burilish nuqtasiga yetib keladimi? Yoki rekordlar yana bir bor tizimdan oldinga chiqib ketadimi?
