Summer Shaw: Judo medali va McDonald'sdagi ish hayoti
22 yoshli Summer Shaw yaqinda hayotidagi ikki mutlaqo boshqa sahnani bitta besh soniyalik TikTok roligiga sig‘dirdi: jahon darajasidagi gilam, medal, nishonlash… va keyin ish smenasidagi McDonald's formasida ish tanaffusida turibdi.
“Kimdir menga: ‘Juda g‘alati, Commonwealth medali yutasan-u, keyin yana ishga qaytasan’, degandi”, deydi u. Shaw buni hazil tariqasida videoga aylantirdi, lekin internet buni jiddiy qabul qildi. Bir necha kun ichida milliondan ortiq ko‘rish, yuzlab izohlar.
“Qanday qilib bu mumkin?”, deb so‘rashdi izohlarda. “Bu ruxsat etilmasligi kerak”, deb yozishdi boshqalar.
Glasgoda boshlangan orzu
Glasgowdagi so‘nggi Commonwealth Games Shaw hayotini o‘zgartirishi kerak edi. U yerda u 48 kg vazn toifasida bronza medalini qo‘lga kiritib, Shotlandiya uchun judo bo‘yicha ilk medalni olib berdi.
“Sakkiz yoshimdan beri orzu qilgan narsangga yetib borganingni ko‘rish… bu juda zo‘r”, deydi u BBC Sport’ga. “O‘sha yerga borishning o‘zi telbalikdek tuyuldi, medal bilan qaytish esa undan ham zo‘r.”
O‘sha medalni u o‘yinlarning so‘nggi juma kunida qo‘lga kiritdi. Bir hafta o‘tmay, Shaw yana oilaviy uyiga — Surreyga qaytdi. Va yana ishga chiqdi.
Medaldan keyingi smena
McDonald's’dagi ishini u hali A-level imtihonlariga tayyorlanayotgan paytda olgan. Otasi tomoni orqali Shotlandiya sharafini himoya qilish huquqiga ega bo‘lgan Shaw uchun bu ish oddiy yonma-yon daromad manbai bo‘lib qolgan.
So‘nggi yillarda u asosan Birminghamda yashab, biologiya yo‘nalishida tahsil olmoqda. Bu esa uni Walsall’dagi British Judo Olympic and Paralympic National Training Centre’ga juda yaqin qilib qo‘ygan.
“Ular menga juda moslashuvchan munosabatda bo‘lishdi, qachon ishlashim mumkin bo‘lsa, shunda ishlashimga ruxsat berishdi. Juda yaxshi bo‘lishdi”, deydi u. “Asosan mavsumiy ishlayman, chunki ish joyim uy tomonda. Uyga qaytganimda esa haftasiga ikki-uchta smenaga chiqaman.”
Shaw bitta haqiqatni yaxshi biladi: sportchilar uchun bunday moslashuvchan ish topish oson emas. “Boshqa part-time ishda ishlaydiganlardan eshitganman, boshliqlari ularga dam olish kunini bermas ekan”, deydi u.
Dunyo darajasi — lekin boylik emas
Gilam ustida u jahon darajasidagi raqib. Lekin bu daraja uni moliyaviy jihatdan “xotirjam” qilmaydi.
“Futbol, Formula One kabi sport turlari bor… lekin shundan tashqari, yuqori darajaga chiqqaning bilan moliyaviy jihatdan to‘liq ta’minlangan bo‘lasan, deb ayta oladigan sport turlarini ko‘p o‘ylab topolmayman”, deydi Shaw.
U UK Sport va National Lottery tomonidan beriladigan Athlete Performance Award (APA) grantini oladi. Bu mablag‘ uning yashash va mashg‘ulot xarajatlarining bir qismini qoplaydi. Natijalari va medal olish istiqboliga qarab sportchilarga turli darajadagi qo‘llab-quvvatlash ajratiladi.
Shawning aytishicha, judo kabi sport turlarida sportchilarning qo‘shimcha daromad manbaiga ega bo‘lishi “juda odatiy hol”.
“Oladigan pulim (APA) yashash xarajatlarimni qoplaydi, bu — katta ne’mat va buni o‘z-o‘zidan bo‘ladigan narsa deb qabul qilmaslik kerak”, deydi u. “Lekin, masalan, navbatdagi musobaqaga o‘zim to‘ladim, chunki u British Judo tomonidan moliyalashtirilmagan.”
Perudagi Grand Prix turniriga borish unga arzonga tushmadi. “Peruga borish menga ancha qimmatga tushdi va bu pulni boshqa hech qayerdan qaytarib olayotganim yo‘q”, deydi u.
Va u o‘zini faqat tatami bilan cheklab qo‘ymaydi: “Men ham oddiy odamman! Uydan pul jamg‘armoqchiman.”
Homiylik — hal qiluvchi zarba bo‘lishi mumkin
Bugungi sportda homiylik shartnomalari ko‘p narsani hal qiladi. Shaw uchun ham.
Uning fikricha, ayni bosqichda homiy topish “o‘yin qoidalarini o‘zgartiradigan” omil bo‘lar edi. “Bu menga har bir imkoniyatdan foydalanishimga yordam beradi… moliyalashtirilmaydigan musobaqalarga borishimga sarflayman”, deydi u.
Yil boshida Shaw GoFundMe sahifasini ham ochdi. Maqsad aniq: 2028 yilgi Los Angeles Olimpiadasi sari yo‘l xarajatlarini yengillashtirish, orzuga biroz yaqinlashish.
TikTok’dagi mashhur videosi ostidagi izohlarni varaqlasangiz, jamoatchilik kayfiyatini his qilasiz: “Bu aqldan ozish”, “Menga bu tushunarsiz”. Yana bir izoh esa qisqa va aniq: “Superman ham yonma-yon ish qilgan.”
McDonald's — faqat ish joyi emas
Savol o‘z-o‘zidan tug‘iladi: agar ertaga katta homiy topilsa, Shaw McDonald's formasini yechib tashlaydimi?
“U yerda juda ko‘p yaqin do‘stlarimni topdim, hatto yigitimni ham! Hayotimdagi ko‘p yaxshi narsalarim uchun o‘sha McDonald's’ga minnatdorman”, deydi u.
Shu bilan birga, haqiqatni ham yashirmaydi: “Albatta, homiylik bo‘lsa, ishni tanlab qilardim. ‘Musobaqa yaqinlashyapti, hisobimga zarba bermasin deb albatta ishlashim kerak’, degan o‘y o‘rniga, qachon va qancha ishlashni o‘zim belgilardim.”
Gilamda medal, TikTok’da millionlab ko‘rishlar, smenada esa oddiy forma va kassadagi navbat. Summer Shaw hozircha shu uch olam orasida yashayapti. Savol esa ochiq: Los Angeles sari yo‘l olarkan, qaysi eshik birinchi bo‘lib uning oldida to‘liq ochiladi — tatamidagimi yoki McDonald's ortidagi orqa eshikmi?
