Trumpning Infantino qo‘llab-quvvatlashi va FIFA bo‘hroni
Futbol siyosati allaqachon keskin edi. Endi unga Oq uy ham qo‘shildi. Sobiq AQSh prezidenti Donald Trump FIFA rahbari Gianni Infantino lavozimdan olinishi mumkinligi haqida gap-so‘zlar kuchaygan bir paytda, uni ochiqchasiga himoya qilib chiqdi va xalqaro futbol sahnasidagi eng keskin mojaroning siyosiy ohangini yanada balandlatdi.
Infantino allaqachon bosim ostida edi. Endi esa bu bosim global maydonga chiqdi.
FIFA uzr so‘radi, lekin chekinishni istamayapti
Bahs markazida — FIFA Forward Enterprise deb atalgan reja. Dastlab Jahon chempionatidan ulushni xususiy kapital fondlariga sotish g‘oyasi sifatida ko‘tarilgan bu loyiha tezda jamoatchilik va a’zo assotsiatsiyalar qarshiligiga uchradi. Reja bekor qilindi, ammo izlari qolib ketdi.
O‘tgan hafta FIFA a’zolariga yo‘llagan maktubida “xatolar”ni tan oldi. Tashkilot jarayon noto‘g‘ri boshqarilganini, “boshqacha yo‘l tutilishi kerak edi”, deb e’tirof etdi. Shunga qaramay, ichki doirada Gianni Infantinoni prezident sifatida qo‘llab-quvvatlash yana bir bor tasdiqlandi.
Bu qaror esa hammani ham tinchlantirmadi. UEFA boshchiligidagi bir qator yirik futbol uyushmalari Infantino rahbarligiga bo‘lgan ishonchini yo‘qotganini ochiq aytib bo‘lgandi. Shunga javoban FIFA ohangini keskinlashtirdi: FFE loyihasi bekor qilinganini eslatib, endi tashkilot o‘zining “halolligi, boshqaruv standartlari va protsessual adolatiga” qilingan har qanday hujumni qabul qilmasligini, nomi va obro‘sini himoya qilish uchun “zarur barcha choralar”ni ko‘rishini ma’lum qildi.
Tashkilot hafta oxirida ham pozitsiyasini yanada qat’iylashtirdi. FIFA Yevropada Infantino obro‘sini tushirishga qaratilgan “kampaniya” ketayotganini ta’kidladi. Bunga sabab — Buyuk Britaniya matbuotidagi xabarlar: unda UEFA bosh kotibi bo‘lgan davrida Infantino bilan ehtimoliy munosabatlar ortidan bir ayol xodim ishidan ketishi uchun to‘lov olgani haqida yozildi. FIFA bu fonni “obro‘ga hujum” sifatida ko‘rmoqda.
Infantino esa hozircha sukut saqlayapti. Trumpning uni ochiq qo‘llab-quvvatlashiga ham javob bergani yo‘q.
Konfederatsiyalar hujumi: ishonch chizig‘i uzildi
Asosiy zarba esa mintaqaviy futbol uyushmalaridan keldi. Dushanba kuni UEFA, Asian Football Confederation (AFC) va CONCACAF birgalikda ochiq xat e’lon qilib, FIFA rahbariyatini FFE mojarosi uchun mas’uliyatni to‘liq o‘z zimmasiga olmagani uchun keskin tanqid qildi.
Xatda qat’iy ohang bor edi: futboldagi yetakchilik “mulkiy huquq” emas, “ishonch bildirgan futbol oilasiga xizmat qilish burchi” ekani eslatildi. Ishonch aldov bilan buzilsa, shaxs o‘ziga berilgan vakolatdan ustun qo‘yilsa — bu burch tark etilgani, degan signal berildi.
Konfederatsiyalar FIFAning uzr maktubidan norozi. Ularning fikricha, tashkilot faqat jarayon qanday olib borilgani bo‘yicha kamchiliklarni tan oldi, xolos. FFE taklifining o‘zi “aslidan noto‘g‘ri” ekani, Jahon chempionatidan ulush sotish urinishining o‘zi “hukmdagi jiddiy xato” bo‘lgani tan olinmadi.
UEFA allaqachon keskin chora yo‘lini tanlagan: u FIFA musobaqalarini boykot qilish rejasi bilan davom etishini bildirdi. Yevropa futboli Infantino rahbarligiga ishonchini yo‘qotgan. AFC va CONCACAF esa ohangni keskinlashtirgan bo‘lsa-da, hozircha boykot chizig‘idan o‘tmagan, lekin ularning ham noroziligi oshkor.
Bu orada erkaklar va ayollar o‘rtasidagi amaldagi Jahon chempioni — UEFA a’zosi bo‘lgan Ispaniya. Ya’ni sportdagi eng katta sovrin aynan FIFA bilan ochiq mojaro yoqasida turgan qit’a qo‘lida.
Siyosat, pul va obro‘ to‘qnashuvi
Trumpning aralashuvi bu mojaroning oddiy ichki futbol nizosi emasligini yana bir bor ko‘rsatdi. Jahon chempionati atrofidagi iqtisodiy manfaatlar, global siyosiy ta’sir, futbol boshqaruvidagi ishonch inqirozi — barchasi bir nuqtada to‘qnash kelmoqda.
FIFA o‘zini himoya qilishga hozir. Konfederatsiyalar esa javob talab qilmoqda. Infantino esa o‘rtada turibdi — bir tomonda Oq uy darajasidagi siyosiy qo‘llab-quvvatlash, ikkinchi tomonda esa futbolning eng qudratli qit’alari ishonchini yo‘qotgan rahbar obrazi.
Savol endi bitta: futbolning eng yuqori darajadagi hokimiyati kimga tegishli bo‘ladi — a’zolar ishonchiga, yoki siyosiy sahnada yangrayotgan baland ovozlarga?
